“De beste stuurlui staan aan wal”

31-08-2008

Column Ad Nederlof, Founder VANAD Group

Het is zo makkelijk om vanaf de zijlijn kritiek te leveren. Ik zie ze elke week staan, die vaders en moeders die tijdens hun jeugd nog geen deuk in een pakje boter schopten, maar wel hun kinderen luidkeels toeroepen wat ze moeten doen op het voetbalveld. “Gaan Jantje, gaan, pak die bal, schop hem erin!” Wat gaat er door dat koppie heen? Welk kind wil zijn ouders teleurstellen? Het is echter niet zo makkelijk voor Jantje om die bal te pakken te krijgen, 4 tot 5 spelers te passeren en dan ook nog de keeper te verschalken. Zou zijn papa dat wel weten?

Jantje moest ook al de beste van de klas zijn en goed piano spelen. Topscorer op het voetbalveld worden, zijn bordje netjes leeg eten, beleefd zijn, en ga zo maar door. Wat zijn ouders soms toch wreed voor hun kinderen, terwijl ze aan de andere kant zoveel van hen houden.

Ouders zijn daarin subjectief, projecteren hun eigen falen op kinderen. De kinderen moeten datgene waarmaken waar ze zelf niet in geslaagd zijn. Projectie dus. Wij kennen ook allemaal de mensen op het werk die precies weten waar het in het bedrijf aan schort. Die analyse maken is niet zo moeilijk. De moeilijkheid zit hem in het goed doen, de executie. Kritiek leveren is, zoals eerder gezegd, zo makkelijk, maar het zelf doen is heel moeilijk.

De ongezouten kritiek op de leiding van een bedrijf kan zeer demoraliserend werken op de werkvloer. We kennen allemaal de notoire zeurpieten die op alles en iedereen kritiek hebben, totdat ze plotseling ter verantwoording worden geroepen en gevraagd worden hoe ze zelf dachten de problemen waar ze zo graag over debatteren op te lossen.  Dan verstomt de kritiek,want  deze mensen zijn immers meestal onderdeel van het probleem.  Zo had ik vroeger als verkoper een financieel directeur die precies wist hoe we de deals moesten afsluiten. De Sales afdeling had hem voor zijn verjaardag een Samsonite koffertje gegeven met de tekst: “Ga zelf maar eens naar buiten en doe het ons voor!” Hij hield daarna wijselijk zijn mond.

Vaak heb ik mij in mijn carrière laten misleiden door mensen wiens analyses van het probleem accuraat waren. Echter, hun oplossing was achteraf slecht. Door schade en schande heb ik uitgevonden dat het analyseren van een probleem door velen gedaan kan worden. Het medicijn bedenken en vervolgens toedienen is echter duizendmaal moeilijker. Hoeveel landgenoten weten niet hoe het land bestuurd moet worden? Hoeveel mensen geven niet ongevraagd medisch advies als je iets mankeert? Toch maar beter aan de politici en arts overlaten… Zij hebben daarvoor doorgeleerd en beschikken over veel meer ervaring.

Kritiek leveren of adviseren is een ‘vak’. De professionele adviseur kan zich verplaatsen in de rol van de directie en weet hoe moeilijk het is. Althans, als hij of zij zijn vak verstaat. Verstandige topmanagers laten zich dan ook door professionals adviseren en negeren de notoire zeurpieten. Het advies van de zogenaamde interne deskundige valt te vergelijken met de 16 miljoen voetbalexperts in Nederland tijdens een EK of WK. Kritiek vanaf de zijlijn is risicoloos, maar er zelf staan en het zelf doen is vol risico’s. Daar is een professionele adviseur goud waard! Iemand zoals Guus Hiddink, daar kan toch geen vader tegenop… Vraag maar aan Jantje!

Deze column verscheen in Outsource Magazine nr. 4 - 2008.